Phần Mềm BIM Phổ Biến Và Vai Trò Trong Quy Trình BIM
Phần mềm BIM là tên gọi chung cho các công cụ phục vụ từng bước của quy trình BIM, từ dựng mô hình (Revit, Archicad, Tekla Structures), tính toán kết cấu (ETABS, SAFE), kiểm tra xung đột (Navisworks) đến trao đổi dữ liệu qua IFC và CDE. BIM là một cách làm việc, còn mỗi phần mềm chỉ đảm nhận một phần việc trong đó. Vì vậy, chủ đầu tư cần biết phần mềm được dùng ở bước nào và dữ liệu bàn giao theo định dạng nào.
Phần Mềm BIM Là Gì Và Vì Sao BIM Không Phải Một Phần Mềm?
Phần mềm BIM là các chương trình dùng để tạo lập, phối hợp, kiểm tra và khai thác thông tin của công trình trong quy trình BIM. BIM không phải tên của một phần mềm cụ thể, mà là cách các bên cùng làm việc trên một bộ dữ liệu thống nhất từ thiết kế, thi công đến vận hành.
BIM là viết tắt của Building Information Modeling, tiếng Việt gọi là mô hình thông tin công trình. Tiêu chuẩn ISO 19650-1 định nghĩa BIM là việc sử dụng một bản thể hiện số dùng chung của công trình để hỗ trợ thiết kế, thi công và vận hành.

Chữ quan trọng trong định nghĩa này là "việc sử dụng", tức một hoạt động có quy trình và có người chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng dữ liệu.
Theo ghi nhận từ đội ngũ BIM của Song Anh, hiểu lầm hay gặp nhất ở phía khách hàng là cho rằng làm Revit là làm BIM. Một đơn vị có thể sở hữu đủ bản quyền phần mềm mà vẫn chưa triển khai BIM, nếu các bộ môn dựng mô hình trên những hệ tọa độ khác nhau và không ai kiểm soát dữ liệu chung.

Câu hỏi nên đặt ra vì thế không phải là "dùng phần mềm BIM nào", mà là mỗi phần mềm được dùng vào bước nào, ở giai đoạn nào và ai chịu trách nhiệm kiểm soát kết quả. Định nghĩa đầy đủ về BIM đã được phân tích ở bài viết: BIM Là Gì Trong Xây Dựng? Định Nghĩa Và Quy Định Áp Dụng Từ 2026
Các Nhóm Phần Mềm BIM Theo Từng Bước Của Quy Trình
Phần mềm BIM trong một dự án cao tầng chia thành 4 nhóm theo việc đảm nhận: dựng mô hình bộ môn, tính toán kết cấu, kiểm tra xung đột cùng trao đổi và quản lý dữ liệu. Mỗi nhóm nhận đầu vào từ nhóm trước, nên sai lệch ở bước đầu sẽ đi theo dữ liệu tới bước cuối.

Dựng Mô Hình Bộ Môn: Revit, Archicad Và Tekla Structures
Nhóm dựng mô hình tạo ra mô hình kiến trúc, kết cấu, MEP mang cả hình khối lẫn thông tin như vật liệu, ngày sản xuất, thời hạn bảo hành. 3 phần mềm BIM thường gặp ở nhóm này là Revit của Autodesk, Archicad của Graphisoft và Tekla Structures của Trimble.
Dưới đây là 3 phần mềm dựng mô hình thường gặp trong hồ sơ thiết kế cao tầng:
- Revit: Revit dựng được cả ba bộ môn kiến trúc, kết cấu và MEP trên cùng một nền tảng, sửa một chỗ thì thông tin thống nhất trên toàn bộ hồ sơ.
- Archicad: Archicad mạnh ở mô hình kiến trúc giai đoạn đầu và làm việc theo hướng openBIM với các chuẩn mở IFC, BCF do tổ chức buildingSMART định nghĩa.
- Tekla Structures: Tekla Structures đi sâu vào chi tiết cấu kiện thép và bê tông, phù hợp khi mô hình phải phục vụ chế tạo và lắp dựng.
3 phần mềm này không loại trừ nhau trong một dự án phức hợp. Dữ liệu phần mềm của nhiều hãng vẫn phối hợp được khi các bên trao đổi mô hình qua định dạng IFC đủ thuộc tính.

Điều ban quản lý dự án cần lưu ý là tệp Revit không tương thích ngược, tức tệp lưu bằng bản mới sẽ không mở được ở bản cũ. Do đó, phiên bản phần mềm BIM của mọi bên cần được thống nhất ngay từ đầu dự án.
>> Xem thêm: Công Nghệ Revit: Bí Quyết Giải Quyết Xung Đột Công Trình
Tính Toán Kết Cấu: ETABS Và SAFE
ETABS và SAFE là phần mềm tính toán kết cấu, chúng không thay cho mô hình BIM. ETABS tính ra kích thước tiết diện cột, dầm, vách, còn SAFE dùng cho bài toán móng cọc, sau đó tiết diện được dựng lại trên Revit để phối hợp và bóc khối lượng.

Đội ngũ kết cấu của Song Anh xếp ETABS vào nhóm công cụ tính toán, còn chất lượng mô hình được kiểm soát bằng checklist kỹ thuật và quy định LOD cấu kiện trên Revit.
Hồ sơ kết cấu Song Anh bàn giao cho chủ đầu tư gồm cả file tính ETABS, SAFE lẫn mô hình Revit.

Tổng Hợp Mô Hình Và Kiểm Tra Xung Đột: Navisworks
Navisworks gộp mô hình của các bộ môn vào một không gian chung để kiểm tra xung đột trước khi thi công. Phần mềm chỉ ra vị trí va chạm, còn phương án xử lý vẫn do kỹ sư kiến trúc, kết cấu, MEP cùng thống nhất, không bộ môn nào được mặc định ưu tiên.

Theo đội ngũ BIM của Song Anh, xung đột gặp nhiều nhất là ống gió, ống nước của hệ MEP vướng dầm, lỗ mở hoặc trần.

Kết quả kiểm tra chỉ có ý nghĩa khi mọi mô hình nằm chung một hệ tọa độ. Nếu lệch, phần mềm sẽ báo xung đột giả và bỏ sót xung đột thật ngoài thực tế.
Theo trang so sánh sản phẩm của Autodesk, chỉ Navisworks Manage có chức năng phát hiện và quản lý xung đột.
Bản Simulate chỉ tổng hợp mô hình, mô phỏng tiến độ và bóc khối lượng. Giá niêm yết tại thị trường Mỹ tháng 11/2026 là 2.835 USD một năm cho Manage và 1.145 USD một năm cho Simulate.
Vì vậy, cam kết "đơn vị có dùng Navisworks" chỉ chứng minh được năng lực kiểm tra xung đột khi đó là bản Manage.

>> Xem thêm: Chọn Công Cụ Clash Check Theo Quy Mô Phối Hợp Mô Hình
Trao Đổi Và Quản Lý Dữ Liệu: IFC Và Nền Tảng CDE
IFC là định dạng mở giúp mô hình đi qua phần mềm của nhiều hãng mà vẫn giữ được hình học và thuộc tính, còn CDE là môi trường dữ liệu chung nơi mọi bên lấy đúng phiên bản đã duyệt. Hai thành phần này nối các nhóm phần mềm BIM còn lại thành một quy trình liền mạch.
IFC (Industry Foundation Classes) do buildingSMART phát triển và đã trở thành tiêu chuẩn ISO 16739. Revit, Archicad và Tekla Structures đều xuất được IFC, nên một dự án dùng phần mềm của nhiều hãng vẫn phối hợp được trên cùng dữ liệu.
Tại Song Anh, mô hình chỉ đủ điều kiện tổng hợp và xuất IFC khi các bộ môn đã hoàn thành mức phối hợp cần thiết, dữ liệu đúng hệ tọa độ và đạt yêu cầu LOD của giai đoạn.
Nhiều danh sách phần mềm BIM trên mạng vẫn ghi những tên nền tảng đã đổi. Autodesk thông báo những chức năng chính của BIM 360 nay thuộc nền tảng Autodesk Forma, còn Tekla BIMsight đã trở thành Trimble Connect for Windows.
Tên nền tảng ít quan trọng hơn việc nó quản lý được trạng thái dữ liệu theo ISO 19650 gồm đang thực hiện, đã chia sẻ, đã phát hành và lưu trữ.

So Sánh Các Phần Mềm BIM Phổ Biến Theo Việc Chúng Đảm Nhận
Các phần mềm BIM phổ biến khác nhau ở bước chúng đảm nhận trong quy trình, nên không có phần mềm nào là lựa chọn duy nhất cho mọi dự án. Cách so sánh hữu ích với chủ đầu tư là đặt từng phần mềm cạnh việc nó làm và điều cần kiểm khi nhận hồ sơ.
Ban quản lý dự án không cần mua bản quyền phần mềm chỉ để xem mô hình, vì Navisworks Freedom và Autodesk Viewer đều được cung cấp miễn phí.
Chủ đầu tư có thể tham khảo 5 phần mềm BIM phổ biến trong bảng dưới đây, xếp theo thứ tự của quy trình:
| Phần mềm | Việc đảm nhận | Điều chủ đầu tư nên kiểm |
|---|---|---|
| 1. Revit | Dựng mô hình ba bộ môn, xuất bản vẽ đồng bộ | Phiên bản thống nhất giữa các bên, LOD đúng giai đoạn |
| 2. Archicad | Dựng mô hình kiến trúc theo hướng openBIM | Tệp IFC đủ thuộc tính để kết cấu, MEP dùng lại |
| 3. Tekla Structures | Chi tiết cấu kiện thép, bê tông cho chế tạo | Mô hình khớp tiết diện trong file tính kết cấu |
| 4. ETABS, SAFE | Tính toán kết cấu, móng cọc | File tính có trong hồ sơ bàn giao |
| 5. Navisworks | Tổng hợp mô hình, kiểm tra xung đột | Bản Manage, có báo cáo xung đột theo từng vòng |
5 phần mềm BIM trên phủ gần đủ phần thiết kế của một dự án cao tầng, nhưng chúng chỉ tạo ra giá trị khi cùng đi qua một hệ tọa độ và một môi trường dữ liệu chung. Cột cuối của bảng cũng chính là những điều kiện chủ đầu tư nên đưa vào hợp đồng, nhất là khi quy định mới về BIM đã có hiệu lực.
Quy Định Áp Dụng BIM Từ 01/7/2026 Thay Đổi Gì Với Phần Mềm BIM?
Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 217/2026/NĐ-CP yêu cầu công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên áp dụng BIM và nộp dữ liệu theo định dạng mở như IFC. Quy định không chỉ định phần mềm nào, nhưng yêu cầu mô hình nộp cơ quan chuyên môn ở định dạng mở, giữ đủ thuộc tính.
Điểm a khoản 1 Điều 8 áp dụng BIM từ bước lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế kỹ thuật cho công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên. Nghĩa vụ ở điểm này dựa trên cấp công trình và không phân biệt nguồn vốn.
Có 3 điểm trong Điều 8 tác động trực tiếp tới cách chọn và sử dụng phần mềm BIM:
- Định dạng nộp: Dữ liệu nộp cơ quan chuyên môn theo định dạng mở IFC hoặc định dạng mở khác, nên phần mềm dựng mô hình phải xuất IFC giữ được thuộc tính cấu kiện.
- Định dạng gốc: Cơ quan chuyên môn có quyền yêu cầu nộp thêm tệp định dạng gốc giữ nguyên tham số và thuộc tính, nên chủ đầu tư cần nắm quyền sử dụng tệp gốc.
- Môi trường dữ liệu chung: Công trình cấp I trở lên thuộc dự án đầu tư công phải thiết lập và vận hành CDE, các công trình khác được khuyến khích áp dụng.
3 điểm này chuyển câu hỏi từ "dùng phần mềm gì" sang "dữ liệu bàn giao có đủ và có mở hay không". Điều 8 cũng quy định phạm vi và nội dung áp dụng BIM ở từng giai đoạn do các bên thỏa thuận trong hợp đồng, nghĩa là chủ đầu tư là bên đặt yêu cầu.

Chủ Đầu Tư Nên Ràng Buộc Gì Khi Đơn Vị Thiết Kế Dùng Phần Mềm BIM?
Chủ đầu tư không cần chọn phần mềm thay đơn vị thiết kế, nhưng nên ghi vào hợp đồng những điều kiện để dữ liệu dùng được sau khi bàn giao. Các điều kiện đó gồm định dạng, phiên bản, bản quyền, mức LOD theo giai đoạn và hồ sơ chứng minh mô hình đã được phối hợp.
Có 5 điều kiện nên được chốt sớm, trước khi các bộ môn bắt đầu dựng mô hình:
- Định dạng bàn giao: Hợp đồng nên ghi rõ bàn giao cả tệp IFC lẫn tệp gốc, kèm quyền sử dụng tệp gốc cho giai đoạn thi công và vận hành.
- Phiên bản phần mềm: Đơn vị thiết kế, nhà thầu và tư vấn giám sát nên dùng chung một phiên bản phần mềm BIM.
- Bản quyền đúng chức năng: Đối với kiểm tra xung đột, chủ đầu tư nên yêu cầu báo cáo từ Navisworks Manage hoặc một công cụ có chức năng quản lý xung đột tương đương.
- LOD theo giai đoạn: Song Anh đang áp dụng LOD 250 ở thiết kế cơ sở và LOD 350 trở lên ở thiết kế thi công, còn mức 400 tùy công trình và yêu cầu của chủ đầu tư.
- Hồ sơ kiểm tra phối hợp: Hồ sơ bàn giao nên có báo cáo kiểm tra phối hợp, danh mục rủi ro và giả định, không chỉ có bản vẽ.
Trong 5 điều kiện trên, định dạng bàn giao và phiên bản phần mềm là 2 điều khó sửa nhất nếu để muộn. Tệp Revit đã lưu ở bản mới không mở được ở bản cũ, nên bên dùng bản thấp hơn sẽ không tiếp nhận được mô hình nếu phiên bản không được thống nhất từ đầu.
Chủ đầu tư có thể đối chiếu 5 điều kiện trên với hợp đồng đang soạn bằng bảng tự kiểm dưới đây, mỗi điều kiện chưa có sẽ hiện kèm hệ quả:
Bảng tự kiểm hợp đồng khi đơn vị thiết kế dùng phần mềm BIM
Đánh dấu điều kiện hợp đồng đã ghi rõ, kết quả cập nhật ngay bên dưới.
Hợp đồng mới phủ 0 trong 5 điều kiện, dữ liệu bàn giao có nguy cơ không dùng được cho thi công và vận hành.
Định dạng bàn giao và phiên bản phần mềm là 2 điều khó sửa nhất nếu để muộn, nên chốt trước tiên.
Hệ quả của các điều kiện còn thiếu:
- Định dạng bàn giao: Cơ quan chuyên môn có quyền yêu cầu nộp tệp gốc, chủ đầu tư chưa nắm quyền sử dụng thì khó đáp ứng và khó dùng lại mô hình cho thi công, vận hành.
- Phiên bản phần mềm: Tệp Revit lưu ở bản mới không mở được ở bản cũ, bên dùng bản thấp hơn sẽ không tiếp nhận được mô hình.
- Bản quyền đúng chức năng: Bản Simulate không có chức năng phát hiện xung đột, nên cam kết "có dùng Navisworks" chưa chứng minh được việc kiểm tra.
- LOD theo giai đoạn: Không có mốc để kiểm mô hình đã đủ điều kiện tổng hợp và xuất IFC ở từng giai đoạn hay chưa.
- Hồ sơ kiểm tra phối hợp: Chủ đầu tư chỉ nhận bản vẽ, không có căn cứ để biết xung đột nào đã được xử lý.
Điều kiện nào còn để trống nên được bổ sung vào nhiệm vụ thiết kế hoặc phụ lục hợp đồng trước khi các bộ môn bắt đầu dựng mô hình.
Khối lượng bóc từ mô hình giúp hỗ trợ dự toán và kiểm soát thay đổi, nhưng phần mềm BIM chỉ tính được những gì mô hình thể hiện. Phần mềm không tự đánh giá được giải pháp thiết kế, khả năng thi công hay biến động chi phí.
Tổng Thầu Thiết Kế Song Anh Sử Dụng Phần Mềm BIM Thế Nào?
Tổng thầu thiết kế Song Anh dùng phần mềm BIM theo thứ tự của quy trình phối hợp đa bộ môn: kiến trúc và kết cấu dựng khung mô hình trước, MEP phối hợp sau, tất cả trên một hệ tọa độ chung. Revit là nền tảng phối hợp, ETABS và SAFE tính kết cấu, Navisworks kiểm tra xung đột.

Phạm vi Song Anh triển khai BIM tập trung ở giai đoạn thiết kế. BIM được đưa vào ngay từ thiết kế cơ sở, mô hình được phát triển trước rồi mới lập chi phí dựa trên mô hình đó.

Tại Khu chung cư hạng sang Regal Legend Quảng Bình, Song Anh đóng vai trò tổng thầu thiết kế kiến trúc, kết cấu, cơ điện và PCCC cho 3 tháp cao 39 đến 40 tầng.
Mô hình kết cấu của dự án được dựng trên cả ETABS lẫn Revit, theo trình tự tính toán trước rồi dựng lại tiết diện để phối hợp.

Nếu chủ đầu tư đang chuẩn bị một dự án cao tầng và muốn làm rõ cách đơn vị thiết kế sử dụng phần mềm BIM, đội ngũ Song Anh có thể cùng rà soát yêu cầu dữ liệu ngay từ nhiệm vụ thiết kế. Thông tin về năng lực và đội ngũ có tại trang giới thiệu Song Anh.
——————————————
CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG SONG ANH (SA)
Toà nhà Park IX – số 08 Phan Đình Giót, Phường Tân Sơn Hoà, TP.HCM
Hotline: 0969 865 728
Email: tnc@sa-corp.vn
