Nhà Ở Xã Hội Là Gì? Đối Tượng, Điều Kiện Và Quy Định Mới Nhất 2026

Nhà ở xã hội là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước, dành cho những người thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo Luật Nhà ở. Loại nhà này được bán, cho thuê mua hoặc cho thuê với giá do pháp luật kiểm soát.

Từ ngày 07/4/2026, trần thu nhập để được mua đã nâng lên 25 triệu đồng/tháng với người độc thân. Từ ngày 01/7/2026, người có từ 2 con đẻ trở lên cũng thuộc diện được hưởng chính sách.

Nhà Ở Xã Hội Là Gì Theo Luật Nhà Ở 2023?

Theo Luật Nhà ở, nhà ở xã hội là nhà ở nhận hỗ trợ từ Nhà nước cho các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở. Người thuộc diện thụ hưởng có thể mua, thuê mua hoặc thuê với giá tính theo chi phí cộng lợi nhuận định mức, không theo giá thị trường.

Phối cảnh chính diện khu chung cư nhà ở xã hội K-Home New City với dãy tháp căn hộ trên khối đế thương mại

Khung định nghĩa này được quy định tại khoản 7 Điều 2 Luật Nhà ở số 27/2023/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/8/2024.

Từ định nghĩa trên, nhà ở xã hội có 4 đặc trưng giúp phân biệt với nhà ở thương mại:

  • Có sự hỗ trợ của Nhà nước: Chủ đầu tư được miễn tiền sử dụng đất, người mua được vay vốn ưu đãi, đổi lại giá bán và người mua đều chịu sự kiểm soát.
  • Chỉ dành cho đối tượng chính sách: Người mua hoặc thuê mua phải thuộc nhóm được luật liệt kê và đáp ứng điều kiện về nhà ở, thu nhập.
  • Có 3 hình thức tiếp cận: Người được hưởng có thể mua, thuê mua (trả dần trong tối thiểu 5 năm, sau đó được sở hữu) hoặc thuê.
  • Dự án ở đô thị chủ yếu là nhà chung cư: Căn hộ được thiết kế khép kín, diện tích sử dụng từ 25 m² đến 70 m² theo quy định hiện hành.

4 đặc trưng này cho thấy nhà ở xã hội không đơn thuần là chung cư giá rẻ, mà là phân khúc được pháp luật kiểm soát từ khâu chọn người mua đến khâu bán lại.

Sơ đồ 4 đặc trưng của nhà ở xã hội theo Luật Nhà ở 2023: có hỗ trợ của Nhà nước, chỉ dành cho đối tượng chính sách, 3 hình thức mua, thuê mua, thuê và căn hộ chung cư 25 đến 70 m²

Phần hướng dẫn chi tiết nằm ở Nghị định 100/2024/NĐ-CP. Văn bản này đã được sửa đổi bổ sung 3 lần, gần nhất vào tháng 4/2026, vì thế ban quản lý dự án cần đối chiếu đúng các mốc quy định mới nhất khi lập hồ sơ.

Ai Được Mua, Thuê Mua Hoặc Thuê Nhà Ở Xã Hội?

Luật Nhà ở quy định 12 nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội. Từ ngày 01/7/2026, Luật Dân số bổ sung thêm nhóm thứ 13 là người có từ 2 con đẻ trở lên, tuy vậy một số nhóm chỉ được thuê hoặc được hỗ trợ tự xây, sửa nhà.

Khối đế K-Home New City với trường mầm non, lối đi bộ và cư dân ở tầng mặt đất

Các nhóm được mua hoặc thuê mua căn hộ có thể gom thành 6 nhóm sau:

  • Người có công với cách mạng: Nhóm này gồm người có công và thân nhân liệt sĩ thuộc diện được hỗ trợ cải thiện nhà ở.
  • Hộ nghèo, cận nghèo và người thu nhập thấp tại đô thị: Hộ nghèo, cận nghèo được xét theo chuẩn nghèo, còn người thu nhập thấp được xét theo trần thu nhập.
  • Công nhân, người lao động: Nhóm này gồm người đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã ở cả trong lẫn ngoài khu công nghiệp.
  • Cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang: Nhóm này gồm người làm việc tại cơ quan nhà nước và người phục vụ trong lực lượng vũ trang, vốn có thêm chương trình nhà ở riêng.
  • Người bị thu hồi đất hoặc đã trả nhà công vụ: Nhóm này gồm người phải giải tỏa nhà nhưng chưa được bồi thường bằng nhà ở, đất ở. Người đã trả lại nhà ở công vụ cũng thuộc nhóm này.
  • Người có từ 2 con đẻ trở lên: Đây là nhóm mới, được mua, thuê mua và vay vốn ưu đãi như các nhóm trên từ ngày 01/7/2026.

Các nhóm đối tượng còn lại được áp dụng theo cơ chế riêng. Hộ nghèo và cận nghèo tại nông thôn được hỗ trợ tự xây hoặc sửa nhà, học sinh và sinh viên được thuê nhà ở xã hội trong thời gian học tập, còn doanh nghiệp khu công nghiệp được thuê nhà lưu trú cho công nhân.

Sơ đồ 6 nhóm được mua, thuê mua nhà ở xã hội và 3 nhóm áp dụng cơ chế riêng gồm hộ nghèo nông thôn, học sinh sinh viên, doanh nghiệp khu công nghiệp

Điều Kiện Về Nhà Ở Và Thu Nhập Mới Nhất Năm 2026

Phần lớn các nhóm đối tượng cần chứng minh chưa có nhà tại tỉnh, thành phố có dự án hoặc có nhưng bình quân dưới 15 m² sàn/người. Riêng người thu nhập thấp tại đô thị, công nhân và cán bộ, công chức, viên chức còn phải đáp ứng trần thu nhập mới từ ngày 07/4/2026.

Về điều kiện nhà ở, cách xác định chưa có nhà đã được nới lỏng từ ngày 09/02/2026. Người đứng đơn được xem là chưa có nhà khi bản thân cùng vợ hoặc chồng không có tên hoặc không có thông tin về nhà ở trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại tỉnh, thành phố nơi dự án tọa lạc.

Chỉ tiêu diện tích bình quân được tính toán trên những người cùng đăng ký thường trú tại căn nhà đó, gồm người đứng đơn, vợ hoặc chồng, cha mẹ và con.

Sơ đồ 2 trường hợp đạt điều kiện nhà ở xã hội: chưa có nhà hoặc bình quân dưới 15 m² sàn mỗi người, ví dụ căn nhà 40 m² có 4 người được 10 m² mỗi người

Về điều kiện thu nhập, Nghị định 136/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 07/4/2026 đã nâng mức trần thu nhập cho 3 nhóm đối tượng này.

Bảng dưới đây so sánh trần thu nhập bình quân hằng tháng thực nhận trước và sau ngày 07/4/2026 theo 3 trường hợp người đứng đơn:

Trường hợp người đứng đơn Từ 10/10/2025 Từ 07/4/2026
1. Người độc thân 20 triệu đồng 25 triệu đồng
2. Người độc thân nuôi con chưa thành niên 30 triệu đồng 35 triệu đồng
3. Người đã kết hôn (tổng thu nhập hai vợ chồng) 40 triệu đồng 50 triệu đồng

Mức trần thu nhập được nới thêm từ 5 đến 10 triệu đồng tùy trường hợp, tạo cơ hội cho đông đảo người lao động có mức thu nhập trung bình tại các đô thị lớn tiếp cận chính sách an cư. Giấy xác nhận thu nhập cấp trước ngày 07/4/2026 vẫn giữ nguyên giá trị trong 12 tháng kể từ ngày xác nhận.

Người thu nhập thấp tại đô thị, công nhân và cán bộ, công chức, viên chức có thể rà nhanh 3 điều kiện về nhà ở, thu nhập và lịch sử nhận hỗ trợ bằng công cụ tự kiểm dưới đây:

Tự kiểm sơ bộ điều kiện mua nhà ở xã hội

Nhập thông tin của người đứng đơn, kết quả cập nhật ngay bên dưới theo trần thu nhập và mức 15 m² sàn/người hiện hành.

Điều kiện nhà ở: Đạt. Bình quân 10 m²/người (40 m² chia 4 người), dưới mức 15 m².

Điều kiện thu nhập: Đạt. Thu nhập 38 triệu đồng/tháng không vượt trần 50 triệu đồng áp cho người đã kết hôn.

Lịch sử nhận hỗ trợ: Đạt. Chưa từng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội.

Đạt sơ bộ cả 3 điều kiện. Người đứng đơn có thể chuẩn bị giấy tờ chứng minh điều kiện nhà ở và thu nhập để nộp hồ sơ tại dự án.

2 sai lầm hay gặp: Người đã kết hôn tính riêng thu nhập của mình, trong khi trần 50 triệu đồng áp cho tổng thu nhập hai vợ chồng. Diện tích bình quân bị chia cho cả người không cùng đăng ký thường trú tại căn nhà.

Kết quả trên chỉ là bước rà soát sơ bộ theo các mức quy định hiện hành. Hồ sơ chính thức vẫn được xét theo nhóm đối tượng và giấy tờ chứng minh mà người đứng đơn nộp tại dự án.

Về nguồn vốn ưu đãi, khoản vay mua nhà ở xã hội tại Ngân hàng Chính sách xã hội áp dụng lãi suất 5,4%/năm kể từ tháng 10/2025.

Nhà Ở Xã Hội Khác Nhà Ở Thương Mại Ở Những Điểm Nào?

Nhà ở xã hội khác nhà ở thương mại ở 4 tiêu chí: đối tượng mua, cơ chế định giá, diện tích thiết kế và quyền chuyển nhượng. Người mua phải thuộc diện chính sách, giá bị áp trần lợi nhuận, căn hộ từ 25 m² đến 70 m² và bán lại bị ràng buộc trong 5 năm đầu.

Bảng so sánh nhà ở xã hội và nhà ở thương mại theo 4 tiêu chí đối tượng mua, cách định giá, diện tích căn hộ 25 đến 70 m² và quyền bán lại trong 5 năm đầu

Về đối tượng khách hàng, dự án thương mại phục vụ tự do cho bất kỳ ai có nhu cầu. Ngược lại, nhà ở xã hội chỉ bán, cho thuê mua cho những cá nhân thuộc diện chính sách và chưa từng nhận hỗ trợ nhà ở dưới bất kỳ hình thức nào.

Về phương pháp định giá, căn hộ thương mại định giá theo thị trường, trong khi giá nhà ở xã hội được tính dựa trên chi phí đầu tư xây dựng thực tế cộng thêm lợi nhuận định mức.

Về diện tích thiết kế, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được phép nâng diện tích tối đa của căn hộ thêm 10%, tức đạt khoảng 77 m², với điều kiện số căn trên 70 m² không vượt quá 10% tổng số căn của dự án.

Căn hộ mẫu K-Home New City với bàn ăn, sofa phòng khách và cửa kính hướng ra lô gia

Về quyền chuyển nhượng, trong thời hạn 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền, người mua chỉ được bán lại cho chủ đầu tư hoặc chuyển nhượng cho người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội. Giá bán lại tối đa chỉ bằng đúng giá trong hợp đồng mua ban đầu.

Sau mốc thời gian 5 năm, khi đã có Giấy chứng nhận, người mua căn hộ được bán tự do theo giá thị trường mà không phải nộp lại tiền sử dụng đất, nhưng vẫn có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập theo quy định. Quy định này có thể thay đổi khi Luật Nhà ở (sửa đổi) được thông qua. Theo dự thảo do Chính phủ chỉnh lý giữa tháng 11/2026, sau 5 năm người mua chỉ được chuyển nhượng căn hộ cho đúng nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội, với giá do các bên thỏa thuận.

Trục thời gian mốc 5 năm bán lại nhà ở xã hội: trong 5 năm chỉ bán cho chủ đầu tư hoặc người đủ điều kiện với giá tối đa bằng giá hợp đồng, sau 5 năm bán theo giá thị trường

>> Xem thêm: Thiết Kế Nhà Ở Xã Hội Có Gì Khác Với Chung Cư Thương Mại?

Chủ Đầu Tư Dự Án Nhà Ở Xã Hội Được Hưởng Những Cơ Chế Nào?

Chủ đầu tư nhà ở xã hội được miễn tiền sử dụng đất, được ưu đãi thuế và được dành tối đa 20% diện tích đất ở cho công trình kinh doanh. Đổi lại, lợi nhuận định mức của phần nhà ở xã hội bị giới hạn tối đa 10% tổng chi phí đầu tư xây dựng phần đó.

Phối cảnh trên cao K-Home New City, các khối chung cư nhà ở xã hội đặt cạnh những dãy nhà phố thấp tầng trong khu đô thị

Theo quy định của Luật Nhà ở, dự án nhà ở xã hội không sử dụng vốn đầu tư công được áp dụng 4 nhóm ưu đãi trọng tâm:

  • Miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất: Ưu đãi áp dụng cho toàn bộ diện tích đất của dự án, trừ phần đất xây nhà ở thương mại trong quỹ 20%, phần này vẫn phải nộp tiền sử dụng đất.
  • Ưu đãi thuế: Dự án được ưu đãi thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật về thuế.
  • Lợi nhuận định mức: Chủ đầu tư được tính lợi nhuận tối đa 10% tổng chi phí đầu tư xây dựng phần diện tích nhà ở xã hội.
  • Quỹ đất kinh doanh: Chủ đầu tư được dành tối đa 20% tổng diện tích đất ở đã đầu tư hạ tầng để xây công trình dịch vụ, thương mại hoặc nhà ở thương mại. Phần này được hạch toán riêng và chủ đầu tư hưởng toàn bộ lợi nhuận.

4 ưu đãi trên được ban hành để bù đắp việc doanh nghiệp không được tự định giá bán căn hộ nhà ở xã hội. Do tỷ suất sinh lời đã bị khống chế mức trần, hiệu quả tài chính của dự án phụ thuộc trực tiếp vào năng lực kiểm soát chi phí xây lắp.

Sơ đồ 4 nhóm ưu đãi cho chủ đầu tư nhà ở xã hội gồm miễn tiền sử dụng đất, ưu đãi thuế, lợi nhuận định mức tối đa 10% và quỹ đất kinh doanh 20%

Về trình tự thủ tục, nghị quyết thí điểm của Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 01/6/2025, cho phép chính quyền cấp tỉnh giao chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội mà không phải trải qua quy trình đấu thầu.

Ở chiều ngược lại, một số dự án phát triển nhà ở thương mại có trách nhiệm dành 20% quỹ đất ở đã đầu tư hạ tầng để xây dựng nhà ở xã hội hoặc nộp một khoản tiền tương đương vào ngân sách nhà nước.

Sơ đồ quỹ đất 20% theo 2 chiều: dự án nhà ở xã hội được dành tối đa 20% đất ở để kinh doanh, dự án nhà ở thương mại phải dành 20% đất ở cho nhà ở xã hội

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang được Quốc hội khóa XVI thảo luận từ tháng 10/2026 hướng tới việc luật hóa ổn định các cơ chế thí điểm này. Tính đến ngày 17/11/2026, văn bản luật mới vẫn chưa được thông qua. Quốc hội dự kiến biểu quyết dự luật vào ngày 21/11/2026, nếu được thông qua thì luật có hiệu lực từ ngày 01/7/2027. Do đó, các chủ đầu tư vẫn lập phương án kỹ thuật và tài chính dựa trên khung pháp lý hiện hành.

Chi Phí Nhà Ở Xã Hội Được Quyết Định Từ Mặt Bằng Tầng Điển Hình

Chi phí đầu tư xây dựng quyết định giá bán nhà ở xã hội, còn khả năng chi trả của người mua bị giới hạn bởi trần thu nhập. Vì thế, từng phương án trên mặt bằng tầng điển hình, vốn lặp lại qua nhiều tầng, tác động đến hàng trăm căn hộ và tính khả thi của dự án.

Tại dự án khu chung cư nhà ở xã hội chuẩn Singapore K-Home New City do Kim Oanh Group đầu tư tại khu vực Hòa Phú, Thủ Dầu Một, công trình có quy mô 1.694 căn hộ với tổng diện tích sàn xây dựng đạt 125.339,80 m². Song Anh tham gia ở vai trò tư vấn thiết kế kiến trúc, kết cấu và cơ điện MEPF, triển khai trên nền tảng concept do đơn vị Surbana Jurong thực hiện.

Mô hình kết cấu BIM khung cột, dầm, sàn và hệ cọc của K-Home New City do Song Anh thực hiện

Có thể hình dung qua một tình huống minh họa, không gắn với dự án cụ thể: vị trí trục hộp gen kỹ thuật phải dịch chuyển 200 mm sau khi các bên đã phát hành bản vẽ.

Ở một tòa nhà cao 20 tầng với mỗi tầng 20 căn, sai lệch nhỏ đó lặp lại 400 lần, kéo theo khối lượng chỉnh sửa lớn trên bản vẽ kiến trúc, kết cấu và hệ thống cơ điện.

Tình huống minh họa hộp gen dịch 200 mm nhân 20 tầng và 20 căn mỗi tầng thành 400 lần chỉnh sửa trên bản vẽ kiến trúc, kết cấu và cơ điện

Để hạn chế các nguy cơ phát sinh chi phí này, ban quản lý dự án nên chốt sớm 3 quyết định kỹ thuật nền tảng trước khi bước vào giai đoạn thiết kế kỹ thuật:

  1. Lưới cột và khẩu độ: Lưới cột quyết định cách chia căn, số chỗ đỗ xe và khối lượng kết cấu.
  2. Vị trí hộp gen và lõi kỹ thuật: Hộp gen đặt đúng từ đầu giúp căn hộ giữ diện tích sử dụng và hạn chế lỗ mở phải sửa về sau.
  3. Cao độ tầng và chiều cao thông thủy: 2 thông số này chi phối chiều cao công trình, chi phí mặt dựng và không gian cơ điện.

Khi 3 quyết định kỹ thuật này được chốt dứt điểm và dự toán chi phí được kiểm soát bám sát từng bước thiết kế, chủ đầu tư kiểm soát được chi phí đầu tư trước khi khối lượng bị nhân rộng. Do diện tích căn hộ chỉ dao động từ 25 m² đến 70 m², sự tinh gọn và hợp lý trong bố trí mặt bằng công năng cũng là yếu tố quyết định chất lượng không gian sống của cộng đồng cư dân.

Sơ đồ minh họa mặt bằng tầng điển hình với lưới cột, lõi kỹ thuật, hộp gen và mặt cắt cao độ tầng, 3 quyết định nên chốt trước thiết kế kỹ thuật

>> Xem thêm: Thiết Kế Nhà Ở Xã Hội Cần Đáp Ứng Các Tiêu Chuẩn Nào?

Cách phát hiện xung đột giữa các bộ môn trước khi thi công đã được phân tích ở bài viết: Thiết Kế Nhà Ở Xã Hội Với BIM – Giải Pháp Tối Ưu Chi Phí

Giá bán dự kiến, trần thu nhập của người mua và phương án mặt bằng tầng điển hình cần được đặt lên cùng một bàn thảo luận ngay từ khi xác lập nhiệm vụ thiết kế. Nếu chủ đầu tư đang chuẩn bị nghiên cứu một dự án nhà ở xã hội, cách tiếp cận tích hợp này sẽ giúp dự án giữ được hiệu quả tài chính và kiến tạo không gian sống tiện nghi cho cư dân.

Kỹ sư Song Anh trao đổi phương án kỹ thuật trên máy tính trong một buổi họp phối hợp dự án

——————————————

CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG SONG ANH (SA)

Toà nhà Park IX – số 08 Phan Đình Giót, Phường Tân Sơn Hoà, TP.HCM

Hotline: 0969 865 728

Email: tnc@sa-corp.vn