Phần Mềm BIM Và Giá Trị Thật Sự Trong Dự Án Cao Tầng

BIM (Building Information Modeling - Mô hình thông tin công trình) là một quy trình tạo lập và quản lý thông tin của một dự án xây dựng trong suốt vòng đời của nó. BIM không chỉ là một phần mềm, mà là một quy trình làm việc thông minh dựa trên mô hình 3D, giúp các bên liên quan trong dự án (kiến trúc sư, kỹ sư, nhà thầu, chủ đầu tư...) cộng tác hiệu quả hơn.

BIM Là Quy Trình – Phần Mềm Chỉ Là Phương Tiện

Building Information Modeling là quy trình làm việc khi tất cả các bộ môn thiết kế phối hợp trên một hệ dữ liệu thống nhất - mô hình BIM thay vì mỗi người làm một file riêng rồi mang ra đối chiếu. 

Nói cách khác, “phần mềm BIM” nên được hiểu là nhóm công cụ phục vụ cho BIM, chứ không phải BIM là tên của một phần mềm.

Trong quy trình đó, phần mềm là công cụ – mỗi công cụ phục vụ một mục tiêu cụ thể. Có công cụ để dựng mô hình, có công cụ để kiểm tra xung đột, có công cụ để quản lý dữ liệu toàn vòng đời công trình.

Vì vậy, câu hỏi không phải là 'dùng phần mềm BIM nào?' – mà là 'đội ngũ đang dùng công cụ đó vào việc gì, ở giai đoạn nào, và với năng lực kiểm soát ra sao?'

Các phần mềm BIM phổ biến hiện nay và vai trò thực tế

Không có “phần mềm nào tốt nhất”, mà là “phần mềm nào phù hợp với công việc nào” và được triển khai ra sao. Phần mềm chỉ là công cụ hỗ trợ còn yếu tố quyết định tính khả thi, hiệu quả từ mô hình vẫn là con người, đội ngũ thiết kế.

Revit: công cụ mạnh cho giai đoạn thiết kế

Revit là công cụ được dùng rất mạnh trong giai đoạn thiết kế. Giá trị lớn nhất của Revit nằm ở khả năng dựng mô hình có thông tin nhất quán, giúp kiến trúc, kết cấu và MEP phối hợp trên cùng một nền dữ liệu.

Trong thực tế triển khai, Revit hỗ trợ tốt các công việc như:

• Dựng model 3D có dữ liệu hình học và phi hình học 
• Phối hợp 3 bộ môn kiến trúc - kết cấu - MEP 
• Kiểm soát cao độ, lỗ mở, trần kỹ thuật, thông thủy 
• Xuất hồ sơ thiết kế đồng bộ từ mô hình 
• Hỗ trợ bóc tách khối lượng khi model đạt chuẩn 

Song Anh cũng dùng Revit như công cụ trung tâm trong quá trình thiết kế BIM, đặc biệt ở các dự án cao tầng cần phối hợp nhiều bộ môn trên cùng mô hình.

>>> Xem thêm: Công Nghệ Revit: Bí Quyết Giải Quyết Xung Đột Công Trình

Navisworks: công cụ kiểm tra xung đột

Nếu Revit mạnh ở dựng model và phát triển hồ sơ, thì Navisworks lại nổi bật ở kiểm tra clash detection.

Đây là công cụ rất quan trọng khi dự án bắt đầu đi sâu vào phối hợp. Thay vì chờ đến công trường mới phát hiện ống gió vướng dầm, máng cáp đè lên trần hay cửa va vào hệ kỹ thuật, đội ngũ có thể kiểm tra sớm hơn trên mô hình.

Theo dữ liệu Song Anh, các clash phổ biến nhất thường là:

• MEP xung đột với kết cấu 
• MEP xung đột với trần kiến trúc 
• Hoàn thiện kiến trúc xung đột với kết cấu 

Phần mềm có thể chỉ ra va chạm, nhưng phương án xử lý vẫn cần kỹ sư của từng bộ môn cùng ngồi lại để chốt giải pháp phù hợp. Đây cũng là chỗ khác biệt giữa “có phần mềm” và “triển khai BIM thực sự hiệu quả”. 

Tekla Structures: phù hợp khi đi sâu vào kết cấu

Tekla Structures thường được nhắc đến nhiều ở các dự án có yêu cầu cao về kết cấu, đặc biệt là khi cần mô hình hóa chi tiết cấu kiện và triển khai sâu hơn cho sản xuất, lắp dựng.

So với Revit, Tekla mạnh ở một số bài toán kết cấu chuyên sâu. Tuy nhiên, trong logic tổng thể của BIM, công cụ nào được chọn còn phụ thuộc vào loại công trình, yêu cầu hồ sơ, cách phối hợp dữ liệu và năng lực đội ngũ.

Đặc biệt với các dự án cao tầng, Song Anh cho thấy hướng đi thực tế là phối hợp chặt giữa phần mềm tính toán như ETABS và mô hình BIM kết cấu trên Revit để vừa kiểm soát tính toán, vừa phục vụ phối hợp đa bộ môn và bóc tách khối lượng.

Archicad: phù hợp với định hướng kiến trúc

Archicad thường được biết đến như một công cụ mạnh cho kiến trúc, đặc biệt ở các đơn vị có thiên hướng phát triển mô hình kiến trúc sớm và trực quan.

Tuy nhiên, nếu xét ở góc độ tổng thầu thiết kế, yếu tố quyết định không nằm ở việc phần mềm nào đẹp hơn giao diện hay quen tay hơn, mà là khả năng phối hợp với kết cấu, MEP, chuẩn IFC và quy trình kiểm soát dữ liệu xuyên suốt dự án.

Nền tảng quản lý dữ liệu và IFC

Trong BIM, mô hình không phải đích đến cuối cùng. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng trao đổi, quản lý và khai thác dữ liệu.

Vì vậy, ngoài các phần mềm dựng model, dự án còn cần các nền tảng phục vụ:

• Quản lý dữ liệu mô hình 
• Kiểm soát phiên bản 
• Kết nối giữa các bộ môn 
• Xuất và nhận dữ liệu qua IFC 
• Hỗ trợ bàn giao, vận hành về sau 

Tại Song Anh, model chỉ đủ điều kiện combine và xuất IFC khi các bộ môn đã hoàn thành mức phối hợp cần thiết, dữ liệu đúng hệ tọa độ và đạt yêu cầu LOD theo từng giai đoạn. 

So sánh nhanh phần mềm BIM theo công việc

Để dễ hình dung, có thể phân chia vai trò các công cụ như sau:

1. Revit: Phù hợp cho dựng model, phát triển hồ sơ, phối hợp kiến trúc - kết cấu - MEP, bóc tách khối lượng từ mô hình.
2. Navisworks: Phù hợp cho clash detection, model coordination, review mô hình và hỗ trợ xử lý xung đột.
3. Tekla Structures: Phù hợp cho mô hình kết cấu chi tiết, đặc biệt khi yêu cầu đi sâu vào cấu kiện và triển khai chuyên sâu.
4. Archicad: Phù hợp cho phát triển mô hình kiến trúc, đặc biệt ở các đơn vị thiên về kiến trúc.
5. Nền tảng dữ liệu/IFC: Phù hợp cho trao đổi dữ liệu, quản lý thông tin mô hình, kết nối nhiều bên tham gia dự án.

Tất cả các phần mềm chỉ hỗ trợ khả năng phối hợp giữa các bộ môn cũng như hạn chế xung đột kỹ thuật còn hiệu quả cuối cùng của thiết kế không nằm ở việc dùng nhiều phần mềm, mà nằm ở quy trình phối hợp rõ ràng và đội ngũ đủ năng lực triển khai.

Song Anh ứng dụng phần mềm BIM trong các dự án thực tế ra sao?

Tại Song Anh, BIM không phải lớp trình bày thêm vào sau cùng. BIM được triển khai từ giai đoạn thiết kế cơ sở để phối hợp kiến trúc, kết cấu và MEP trên cùng hệ dữ liệu, đồng thời hỗ trợ tham vấn chi phí ngay trong quá trình phát triển phương án.

Điểm khác biệt nằm ở cách triển khai thực tế:

• 3 bộ môn phối hợp trên cùng mô hình 
• Revit dùng mạnh trong giai đoạn thiết kế 
• Navisworks hỗ trợ kiểm tra xung đột 
• Model được kiểm soát bằng checklist kỹ thuật và quy định LOD 
• Hồ sơ được trích xuất đồng bộ từ mô hình 
• Khối lượng được khai thác để hỗ trợ dự toán và kiểm soát chi phí 

Tổng Thầu Thiết Kế Song Anh kiểm soát LOD theo từng giai đoạn: thiết kế cơ sở khoảng LOD 200–250, thiết kế kỹ thuật LOD 300, thi công LOD 350 và LOD 400 khi dự án có yêu cầu đặc biệt. 

Có thể khẳng định giá trị của phần mềm BIM không nằm ở tên công cụ, mà ở khả năng phối hợp đa bộ môn, kiểm soát xung đột và hỗ trợ chi phí tốt hơn. 

Đó cũng là cách Song Anh triển khai BIM – REVIT trong các dự án cao tầng - không chỉ tạo dựng mô hình, mà chúng tôi đồng hành cùng chủ đầu tư từ bản vẽ sơ khai đến khi hoàn thiện bộ hồ sơ thiết kế hoàn chỉnh và đảm bảo tinh khả thi trong thi công thực tế.