Thiết kế nội thất sảnh chung cư được quyết định bởi cách tổ chức luồng di chuyển và bởi các trị số quy chuẩn, nhiều hơn là bởi bảng vật liệu hoàn thiện. Một mặt bằng chỉ đẹp trên phối cảnh vẫn có thể gây khó chịu vào giờ cao điểm. Phần tốn kém nhất lại nằm ở những khối kỹ thuật bắt buộc phải có mặt ngay tại tầng trệt và ở việc chốt phương án quá muộn so với hồ sơ kiến trúc.
Phạm vi công việc thiết kế nội thất sảnh chung cư sẽ bao gồm ba không gian cùng mang tên sảnh nhưng sẽ khác hẳn nhau về chủ sở hữu và mức ràng buộc: sảnh chính ở tầng trệt, sảnh thang máy tại từng tầng, và tiền sảnh bên trong mỗi căn hộ.
Ranh giới đó quyết định luôn quy mô chi phí. Sảnh chính chỉ có một nên tiền đổ vào đó dừng lại ở một điểm. Sảnh thang máy thì lặp lại đúng bằng số tầng, nên một chi tiết ốp tường bị bỏ sót khi lập dự toán sẽ nhân lên bấy nhiêu lần, và khoản chênh chỉ lộ ra lúc bóc khối lượng thi công.
Ranh giới này cũng không do đội thiết kế tự đặt. QCVN 04:2021/BXD tại mục 1.4.25 định nghĩa sảnh thang máy là không gian trống trước cửa ra vào của thang máy, tức một không gian có tên riêng trong quy chuẩn chứ không phải phần dôi ra của hành lang.
Tiền sảnh căn hộ thì thuộc sở hữu riêng, chủ hộ tự sửa sau khi nhận nhà. Dưới đây là 3 loại sảnh khác nhau ở người ra quyết định và ở thứ chi phối phương án:
| Loại sảnh | Người ra quyết định | Ràng buộc chi phối |
|---|---|---|
| 1. Sảnh chính tầng trệt | Chủ đầu tư và Ban quản lý dự án | Quy chuẩn tiếp cận, an toàn cháy, luồng vận hành tòa nhà |
| 2. Sảnh thang máy từng tầng | Chủ đầu tư và Ban quản lý dự án | Kích thước không gian đợi, số lần lặp theo số tầng |
| 3. Tiền sảnh trong căn hộ | Chủ hộ, sau khi bàn giao | Diện tích căn hộ và sở thích cá nhân |
Sảnh chính tầng trệt và sảnh thang máy ở từng tần là phần phạm vi chủ đầu tư cần phải trả tiền và phải bảo vệ khi thẩm định. Nhẫm lẫn giữa các loại sảnh nêu trên chính là lý do gói sảnh thang máy hay bị sót khỏi dự toán.
Trải nghiệm ở sảnh được quyết định bởi cách các luồng di chuyển tách khỏi nhau, không phải bởi loại đá ốp hay mẫu đèn thả. Cư dân thấy một sảnh dễ chịu khi họ đi thẳng được từ cửa vào tới thang máy mà không phải né ai, không phải dừng lại tìm hướng, không phải len giữa một nhóm người lạ.
Khó ở chỗ nhiều hướng đi cùng dùng một mặt bằng và thường dồn vào một khung giờ. Chiều tan tầm là lúc cư dân về nhà, khách tới chơi, người giao hàng đứng chờ và ca vận hành thu gom rác.
5 luồng di chuyển sau đây cùng đi qua sảnh và cần được tách bạch ngay từ mặt bằng:
Cả 5 luồng di chuyển bên trên đều là bài toán mặt bằng chứ không phải bài toán trang trí. Khi chúng chồng lên nhau, đổi sang loại đá đắt tiền hơn cũng không làm cảm giác chật chội biến mất. Phương án sảnh vì vậy nên được duyệt trên sơ đồ luồng trước, ảnh phối cảnh chỉ xem sau khi sơ đồ đó đã sạch.
Nhưng một sơ đồ luồng gọn gàng mới là điều kiện cần, bởi mặt bằng thông thoáng vẫn có thể bị trả hồ sơ nếu các trị số tiếp cận chưa đạt.
Sảnh chung cư chịu năm nhóm ràng buộc định lượng của QCVN 10:2024/BXD, trải từ đường dốc lối vào, cánh cửa chính, quầy lễ tân, không gian đợi trước thang máy cho tới chất liệu nền của biển chỉ dẫn. Đây là nhóm có nhiều trị số cụ thể nhất, đồng thời cũng là nhóm hay bị phát hiện muộn nhất trong hồ sơ.
Quy chuẩn này ban hành kèm Thông tư 06/2024/TT-BXD ngày 01/8/2024, có hiệu lực từ 01/02/2025 và thay thế QCVN 10:2014/BXD.
Các nhóm quy chuẩn khác cùng chi phối một dự án chung cư đã được tổng hợp trong bài tiêu chuẩn thiết kế chung cư cao tầng, còn ở đây chỉ lấy đúng những mục rơi vào gói thiết kế nội thất sảnh chung cư.
5 nhóm hạng mục trong bảng dưới đây là nơi các trị số bắt buộc va thẳng vào thói quen thiết kế:
| Hạng mục | Yêu cầu bắt buộc | Lỗi thường gặp |
|---|---|---|
| 1. Đường dốc lối vào | Độ dốc tối đa 1/12; rộng thông thủy tối thiểu 1.200 mm; dài tối đa 9.000 mm, vượt quá phải có chiếu nghỉ dài tối thiểu 1.400 mm | Làm dốc ngắn cho gọn mặt tiền nên độ dốc vượt 1/12 |
| 2. Cửa vào công trình | Rộng thông thủy tối thiểu 900 mm; lối vào tiếp cận không được làm ngưỡng cửa và không dùng cửa quay | Chọn cửa quay cho sang, hoặc để lại gờ ngưỡng chống nước |
| 3. Quầy lễ tân | Mặt quầy cao tối đa 800 mm tính từ sàn hoàn thiện; dưới mặt quầy có khoảng trống để chân | Dựng quầy cao kiểu quầy bar, bịt kín mặt trước bằng khối đá liền |
| 4. Sảnh thang máy | Không gian đợi trước cửa thang máy tối thiểu 1.400 x 1.400 mm, bằng phẳng, không bậc; cửa thang mở ra tối thiểu 900 mm | Đặt chậu cây hoặc bục trang trí lấn vào đúng khoảng trống này |
| 5. Biển báo, biển chỉ dẫn | Chữ và ký hiệu tương phản với màu nền; không dùng nền nhẵn bóng hoặc phản quang mạnh | Khắc chữ chìm trên inox gương hay đá bóng, người đọc bị lóa |
Trong 5 hạng mục phía trên, cửa quay và quầy lễ tân cao vẫn được xem như dấu hiệu của một sảnh cao cấp, nhưng quy chuẩn không cho dùng cửa quay ở lối vào tiếp cận và giới hạn mặt quầy ở 800 mm.
Bởi mỗi vật liệu đặt vào sảnh phải qua ba lớp sàng cùng lúc, trong khi một bộ ảnh tham khảo chỉ trả lời được lớp đầu tiên. Vẻ ngoài là điều kiện cần. Hai lớp còn lại mới quyết định vật liệu đó có được giữ lại trong hồ sơ hay không.
3 lớp sàng đó lần lượt xét an toàn cháy, độ an toàn khi đi lại và độ bền dưới cường độ sử dụng chung:
3 lớp sàng bên trên loại bớt đúng những vật liệu hay xuất hiện trong ảnh phối cảnh: mảng đá bóng gương khổ lớn, mặt inox gương, sàn đá đánh bóng vốn rất trơn khi gặp nước.
Điều đó không có nghĩa sảnh phải xấu đi, vì phần tạo cảm giác cho không gian nằm ở tỷ lệ quầy đón tiếp, cách bố trí khu chờ và lớp ánh sáng, những thứ không bị quy chuẩn giới hạn. Chủ đầu tư chỉ cần yêu cầu đơn vị nội thất trình kèm căn cứ cho từng nhóm vật liệu.
Một bảng vật liệu đủ căn cứ vẫn chưa nói được sảnh còn lại bao nhiêu chỗ để bố trí. Diện tích thật của không gian đón tiếp do một nhóm hạng mục khác quyết định, và chúng gần như không bao giờ có mặt trên bản vẽ nội thất giai đoạn đầu.
Phương án sảnh cần chốt cùng lúc với mặt bằng tầng trệt và cao độ trần tầng trệt, chậm nhất là trước khi hồ sơ đi thẩm định. Sau các mốc này, mọi điều chỉnh từ phía hoàn thiện đều kéo theo việc sửa hồ sơ của những bộ môn đã khóa trước đó.
Nhiều dự án để gói sảnh lại sau cùng vì đây là phần thi công muộn nhất ngoài công trường. Trên hồ sơ, thứ tự đó ngược lại. Hồ sơ kiến trúc chốt vị trí buồng rác và lối vào riêng của nó. Hồ sơ cơ điện chốt tuyến gió chạy trên trần tầng trệt.
Hồ sơ phòng cháy chốt vùng đệm quanh sảnh thang máy và khu để xe điện. Đội nội thất bước vào sau cả ba, và chỉ được bố trí trong phần mặt bằng còn lại.
3 mốc dưới đây là các thời điểm mà gói sảnh còn thay đổi được mà chưa kéo theo việc sửa hồ sơ bộ môn khác:
| Mốc | Chốt cái gì | Hệ quả nếu chốt muộn |
|---|---|---|
| Khi lập mặt bằng tầng trệt | Sơ đồ năm luồng di chuyển, vị trí quầy lễ tân, vị trí buồng chứa rác và lối vào riêng của nó | Luồng vận hành đi xuyên sảnh, hoặc phải cắt diện tích đón tiếp để nhường chỗ cho khối kỹ thuật |
| Khi chốt hồ sơ phòng cháy tầng trệt và hầm 1 | Vùng đệm quanh sảnh thang máy, vị trí khu sạc và đổi pin xe điện | Dời tủ đổi pin sau khi đã bố trí chỗ đỗ xe, kéo theo sửa mặt bằng hầm |
| Trước vòng thẩm duyệt hồ sơ | Vật liệu hoàn thiện, quầy đón tiếp, biển báo và biển chỉ dẫn | Sửa lại đúng lúc đang thẩm duyệt, kéo dài thời gian phê duyệt |
Cả ba mốc đều rơi vào giai đoạn mà phần lớn dự án còn chưa nghĩ tới nội thất, và cả ba đều nằm trong hồ sơ tầng trệt chứ không nằm trong hồ sơ căn hộ điển hình. Vị trí sảnh còn ràng buộc ngược lại quy hoạch tiện ích.
Mục 2.2.7 QCVN 04:2021/BXD yêu cầu không gian sinh hoạt cộng đồng đạt tối thiểu 0,8 m² cho mỗi căn hộ, và khi một cụm nhà gộp chung khu vực này thì bán kính từ sảnh các tòa nhà tới đó không quá 300 m. Vị trí sảnh chính vì thế tham gia vào một bài toán quy hoạch lớn hơn chính nó.
Điểm chung của các mốc trên là chúng đều được quyết trên bản vẽ tầng trệt, lúc chi phí sửa còn gần bằng không. Đội ngũ kỹ sư tại Song Anh vì vậy đưa phương án sảnh lên bàn cùng lúc với kiến trúc, kết cấu và cơ điện, ngay khi mặt bằng tầng trệt còn đang hình thành.
Buồng rác, khoang đệm, tuyến gió và không gian đợi trước thang máy được xếp chỗ trên cùng một nền hồ sơ.
Khi các bộ môn cùng phối hợp trên một hệ dữ liệu đồng bộ, các xung đột, chồng lấn giữa tiết diện ống gió, cao độ đáy dầm và cao độ trần sảnh được phát hiện trên bản vẽ thay vì lộ ra lúc thi công.
Nếu chủ đầu tư đang lập hồ sơ tầng trệt cho một dự án chung cư và cần rà soát phương án tư vấn thiết kế nội thất sảnh chung cư theo các mốc nêu trên, đội ngũ kỹ sư của Song Anh sẵn sàng cùng kiểm tra hồ sơ.
——————————————
CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG SONG ANH (SA)
Toà nhà Park IX - số 08 Phan Đình Giót, Phường Tân Sơn Hoà, TP.HCM
Hotline: 0969 865 728
Email: tnc@sa-corp.vn
