Thông Thủy Trong Nhà Cao Tầng: Vì Sao Dễ Xảy Ra Sai Số?

Thông thủy trong nhà cao tầng không chỉ phụ thuộc vào mặt bằng kiến trúc. Đây là kết quả của cả quá trình phối hợp cao độ, kết cấu và hệ MEP ngay từ thiết kế. Nếu kiểm soát muộn, sai số nhỏ trên bản vẽ có thể trở thành phát sinh lớn ngoài công trường.

Thông thủy trong nhà cao tầng là gì ?

Thông thủy là chiều cao thực tế mà người sử dụng trải nghiệm trong không gian: từ mặt sàn hoàn thiện đến bề mặt thấp nhất phía trên, có thể là trần thạch cao, có thể là đáy dầm, cũng có thể là đáy của một đường ống kỹ thuật nào đó chạy ngang.

Thông thủy trong nhà cao tầng không được quyết định bởi bất kỳ bộ môn kiến trúc nào. Thông thủy là yếu tố bị chi phối trực tiếp bởi dầm, sàn, cột, trần kỹ thuật, tuyến ống, máng cáp, đầu phun, hộp kỹ thuật và cả cách các hệ thống được gom lại ở từng khu vực. 

Chỉ cần sai lệch nhỏ như một bộ môn đi trước, một bộ môn đi sau hoặc dữ liệu phối hợp thiếu chặt, chiều cao sử dụng thực tế có thể hụt đi đáng kể.

Với công trình thấp tầng, những va chạm như vậy đôi khi còn có thể xử lý đơn lẻ. Nhưng ở nhà cao tầng, nơi hệ thống kỹ thuật dày và liên kết theo trục đứng, mỗi điều chỉnh nhỏ thường kéo theo nhiều thay đổi liên hoàn. 

Vì vậy, kiểm soát thông thủy thực chất là bài toán phối hợp đa bộ môn, chứ không phải chuyện sửa vài centimet trên bản vẽ.

Vì sao thông thủy dễ sai lệch khi các bộ môn làm việc rời rạc?

Nguyên nhân lớn nhất nằm ở chỗ nhà cao tầng có mật độ kỹ thuật cao hơn rất nhiều so với hình dung trên mặt bằng 2D.

Khi không có mô hình chung, không ai biết tổng chiều cao đã bị tiêu thụ bao nhiêu cho đến khi triển khai thực tế. Ngoài ra, khi các bộ môn triển khai rời rạc, một số tình huống rất dễ xảy ra:

• Tuyến ống đi đúng theo MEP nhưng lại vướng dầm hoặc cột của kết cấu 
• Cao độ trần kiến trúc đẹp trên phối cảnh nhưng không còn đủ chỗ cho hệ kỹ thuật phía trên 
• Phòng kỹ thuật chốt theo công năng nhưng thiếu chiều cao thông thủy để đặt đúng loại máy 
• Cửa, hộp kỹ thuật hoặc trục kỹ thuật phải chỉnh lại vì clash phát sinh muộn

Có những trường hợp sai số thông thủy không phải vì ai thiếu năng lực, mà vì không có quy trình để các bộ môn nhìn thấy nhau sớm. 

Vì vậy, sai số thông thủy trong nhà cao tầng thường không đến từ một lỗi đơn lẻ. Nó đến từ sự lệch nhịp giữa kiến trúc, kết cấu và MEP trong suốt quá trình phát triển hồ sơ.

Những khu vực dễ “hụt” thông thủy nhất trong thiết kế nhà cao tầng

Không phải khu vực nào trong nhà cao tầng cũng rủi ro như nhau. Có những vị trí mà nếu không kiểm soát từ đầu, gần như chắc chắn sẽ phát sinh:

Tầng hầm 

Tầng hầm là nơi rất dễ phát sinh vấn đề về cao độ và thông thủy. Đây thường là khu vực tập trung nhiều tuyến kỹ thuật, đồng thời lại bị ràng buộc chặt bởi cốt nền, chiều sâu đào, ram dốc, vị trí chuyển trục và các phòng kỹ thuật phụ trợ.

Đây là nơi tập trung nhiều hệ thống kỹ thuật nhất: đường ống thoát nước, hệ thống PCCC, hệ thống điện, hệ thống thông gió hầm xe, cộng với chiều cao dầm móng và dầm sàn hầm thường đáng kể. 

Nếu không phối hợp sớm, chỉ riêng việc hệ thống đi qua dầm hoặc phải gom tuyến ở một số đoạn cũng có thể làm hụt chiều cao sử dụng. Trong thực tế, tầng hầm còn nhạy cảm hơn vì mỗi quyết định liên quan đến cao độ thường kéo theo chi phí lớn hơn phần thân công trình.

Hành lang 

Hành lang là nơi các hệ thống phải “đi chung” nhiều nhất. Ban đầu nhìn trên mặt bằng có thể rất đơn giản, nhưng khi gom ống gió, ống nước, ống chữa cháy, máng điện và trần hoàn thiện vào cùng một lớp không gian, thông thủy rất dễ bị ăn mòn dần.

Nếu không được phối hợp chặt chẽ từ sớm, trần hành lang rất dễ bị ép xuống thấp hơn dự kiến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến yếu tố thẩm mỹ lẫn yêu cầu kiến trúc lẫn cảm quan người sử dụng.

Phòng kỹ thuật 

Phòng kỹ thuật không chỉ cần đủ diện tích đặt máy mà còn cần đủ chiều cao phục vụ lắp đặt, vận hành và bảo trì. 

Quan trọng hơn, đây là những nơi chiều cao thông thủy bị ảnh hưởng không phải vì một ống mà vì nhiều ống cùng lúc. Khu chuyển trục – nơi các hệ thống MEP từ tầng điển hình phải gom về một trục để đi tiếp xuống tầng hầm – thường là điểm tắc nghẽn về cao độ nhất. 

Khi chiều cao thông thủy trong phòng kỹ thuật không đạt, hệ quả không dừng ở việc “bị chật”. Chủ đầu tư có thể phải đổi thiết bị, đổi giải pháp vận hành hoặc tìm lại nhà cung cấp khác phù hợp với điều kiện mới. Lúc này, chi phí phát sinh không còn là chuyện nhỏ.

Vị trí gom hệ thống và khu vực chuyển trục

Đây là những điểm rất hay xảy ra clash vì nhiều tuyến kỹ thuật cùng hội tụ hoặc phải đổi hướng. Chúng cũng thường nằm ở các vị trí khó xử lý nhất, bởi không gian trống đã bị chia sẻ cho nhiều điều kiện khác từ trước.

Nếu mô hình phối hợp không được kiểm tra từ sớm, đây thường là nơi thông thủy hụt nhanh nhất và cũng là nơi phải chỉnh sửa muộn nhiều nhất.

Triển khai BIM giúp kiểm soát thông thủy trong nhà cao tầng như thế nào?

Ở các dự án cao tầng, không thể chờ đến khi hồ sơ hoàn tất mới kiểm tra xem hệ thống có “đi lọt” hay không. Việc này cần được nhìn thấy sớm hơn, rõ hơn và kiểm soát bằng dữ liệu phối hợp. Đó là lúc ứng dụng BIM phát huy đúng giá trị của nó.

Building Informational Modelling hay còn được gọi là BIM không phải tên gọi của một phần mềm. Mà BIM là quy trình làm việc – nơi các bộ môn cùng triển khai trên một hệ dữ liệu thống nhất, thay vì mỗi bên một file riêng. 

>>> Xem thêm:Ứng Dụng Công Nghệ BIM Trong Thiết Kế Nhà Cao Tầng

Khi mô hình kiến trúc, kết cấu và MEP được combine đúng cách, nhiều vấn đề liên quan đến thông thủy sẽ hiện ra sớm hơn:

• Tuyến ống nào đang vướng dầm, cột hoặc trần 
• Khu vực nào không còn đủ cao độ cho hệ kỹ thuật 
• Lỗ mở, shaft, sleeve đã hợp lý hay chưa 
• Trần kiến trúc có đang bị “ép” bởi hệ mep phía trên hay không 
• Phòng kỹ thuật có đủ điều kiện lắp đặt đúng thiết bị dự kiến hay không 

Khi các xung đột kỹ thuật được nhận diện sớm, đội ngũ có thể cân nhắc phương án xử lý ngay từ thiết kế: điều chỉnh tuyến ống, rà lại cao độ, tối ưu cấu kiện, kiểm soát lỗ mở hoặc phối hợp lại mặt bằng ở những điểm nhạy cảm. 

Nhờ đó, hạn chế tối đa việc ra tới công trường mới “phát sinh vấn đề thông thủy”.

Khác biệt trong thiết kế không đến từ phần mềm, mà từ năng lực phối hợp

Phần mềm chỉ là công cụ hỗ trợ có thể chỉ ra nơi đang có xung đột kỹ thuật hay va chạm. Nhưng quyết định xử lý thế nào, ưu tiên điều gì trước, hệ nào có thể nhường, hệ nào không thể đổi, lại là câu chuyện của đội ngũ - con người và kinh nghiệm triển khai.

Trong các dự án nhà cao tầng, không phải xung đột nào cũng có cách xử lý giống nhau. Nếu thiếu đi sự phối hợp giữa các bộ môn, bài toán dễ rơi vào tình trạng bộ phận nào cũng cố giữ phần mình, còn chủ đầu tư là người gánh phát sinh ở cuối cùng.

Tại Song Anh, giá trị nằm ở việc combine cả 3 bộ môn kiến trúc – kết cấu – MEP từ sớm, ngay từ giai đoạn thiết kế cơ sở, rồi tiếp tục phối hợp nhiều vòng để kiểm soát xung đột trước khi hồ sơ đi sâu hơn.

Tổng thầu thiết kế Song Anh không tiếp cận BIM như một mô hình để trình diễn. Định hướng của chúng tôi chính là: thiết kế để thi công được ngoài thực tế, trong đó thông thủy, cao độ, clash và chi phí phải được nhìn như một bài toán chung của toàn bộ hệ thiết kế.

—————————————— 

CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG SONG ANH (SA)

Toà nhà Gia Định - 566 Quốc Lộ 13, Phường Hiệp Bình, (Thủ Đức) TP.HCM

Hotline: 0962 860 220

Email: songanh.cm1@gmail.com

Website: sa-corp.vn