IFC trong BIM là định dạng dữ liệu mở, trung lập với mọi nhà cung cấp phần mềm, dùng để trao đổi mô hình giữa các ứng dụng chuyên ngành và bàn giao dữ liệu công trình cho chủ đầu tư. Đây là tiêu chuẩn quốc tế ISO 16739, không phải một phần mềm dựng hình hay một tệp đồ họa chỉ để quan sát.
IFC trong BIM (viết tắt của Industry Foundation Classes) là một định dạng dữ liệu mở, trung lập với mọi hãng phần mềm, được thiết kế để mô tả các đối tượng xây dựng và truyền thông tin mô hình giữa các nền tảng thiết kế khác nhau.
Định dạng này do tổ chức phi lợi nhuận buildingSMART International phát triển từ năm 1995, sau đó được công nhận là tiêu chuẩn quốc tế ISO 16739 và phát hành dưới giấy phép Creative Commons nên mọi đơn vị đều có thể tiếp cận.
Trong quy trình quản lý dự án, IFC đảm nhận ba đầu việc chính:
Chủ đầu tư cần phân biệt rõ để tránh ngộ nhận phổ biến. IFC không phải công cụ thiết kế dựng hình như Revit hay Tekla, cũng không phải một file ảnh 3D tĩnh chỉ dùng để thuyết trình phương án.
Bản chất của tệp IFC là một cấu trúc dữ liệu phân cấp chặt chẽ, giúp máy tính đọc hiểu và phân tích thông tin bên trong từng cấu kiện.
Chính đặc tính mở và trung lập này giúp chủ đầu tư không bị khóa cứng dữ liệu công trình vào một nhà cung cấp phần mềm duy nhất trong suốt vòng đời dự án.
Một tệp IFC trong BIM tiêu chuẩn chứa ba lớp dữ liệu gắn kết với nhau: thông số hình học của cấu kiện, hệ thuộc tính ngữ nghĩa phi hình học, và các mối quan hệ logic giữa các đối tượng thiết kế.
Đây là điểm khác biệt cốt lõi so với các định dạng 3D thông thường vốn chỉ mô tả hình khối bề ngoài.
.jpg)
Dữ liệu trong IFC được tổ chức theo logic đối tượng, thuộc tính và trị số. Một cây cột kết cấu khi được định nghĩa theo chuẩn này không chỉ là khối hộp đứng có chiều rộng và chiều cao trên màn hình.
Nó là một đối tượng thuộc lớp IfcColumn, mang theo thông số vật liệu (mác bê tông), các chỉ tiêu kỹ thuật (cường độ chịu lực, khối lượng riêng) và quan hệ không gian với các cấu kiện lân cận, ví dụ đỡ hệ dầm sàn phía trên và liên kết vào đài móng phía dưới.
Nhờ thuộc tính và quan hệ đi kèm, các phần mềm khác nhau không chỉ hiển thị hình dáng mà còn hiểu cấu kiện đó có công năng gì và liên kết ra sao.
Khả năng máy đọc hiểu tự động này mở đường cho tự động hóa trong xây dựng: trích xuất khối lượng, kiểm tra mức độ tuân thủ quy chuẩn của mô hình, hay rà soát dữ liệu giữa các bên.
Về mặt kiến trúc tệp, IFC dựa trên định dạng STEP của ISO, nên file phổ biến có đuôi .ifc ở dạng văn bản, bên cạnh biến thể ifcXML và bản nén ifcZIP; toàn bộ lược đồ dữ liệu được khai báo bằng ngôn ngữ EXPRESS.
Kỹ sư thiết kế thường không cần đọc trực tiếp các dòng mã này, nhưng đó chính là yếu tố giúp dữ liệu mô hình không bị suy hao khi chuyển qua lại giữa các phần mềm.
IFC trong BIM giải quyết ba bài toán phối hợp lớn trong suốt vòng đời dự án: trao đổi mô hình thiết kế giữa các đơn vị tư vấn, tích hợp mô hình phục vụ điều phối liên ngành, và quản lý dữ liệu lưu trữ để bàn giao. Mỗi nhóm gắn với một khâu cụ thể trong hồ sơ dự án.
Trong các dự án quy mô lớn, mỗi đơn vị tư vấn thường chọn công cụ phù hợp với năng lực của mình: kiến trúc và kết cấu triển khai trên Revit, kết cấu thép chế tạo trên Tekla, một số hạng mục cảnh quan hoặc hạ tầng dùng ArchiCAD và các phần mềm chuyên dụng khác.
IFC đóng vai trò ngôn ngữ chung để những phần mềm này đọc và khai thác mô hình của nhau mà không buộc tất cả phải về cùng một hãng. Cách cộng tác dữ liệu mở đó chính là tinh thần của openBIM, nền tảng mà IFC đại diện.
IFC là một trong các định dạng đầu vào để gộp mô hình từ nhiều chuyên ngành về một môi trường điều phối chung, ví dụ khi đưa file vào Navisworks để rà soát tổng thể dự án.
>>> Tìm hiểu thêm:Navisworks Là Gì? Công Cụ Phát Hiện Sai Số Kỹ Sư Cần Biết
Ở giai đoạn này, các mô hình kiến trúc, kết cấu và cơ điện MEP được chồng xếp vị trí nhằm kiểm tra va chạm không gian trước khi xuất bản vẽ ra thi công.
Quy trình rà quét và cách xử lý xung đột cụ thể tuân theo quy định riêng của dự án; ở đây, IFC cung cấp cơ sở dữ liệu chuẩn hóa để các mô hình khớp nối chính xác về tọa độ gốc.
buildingSMART khuyến nghị dùng IFC để tham chiếu và lưu trữ mô hình lâu dài, bởi định dạng mở này ít chịu ảnh hưởng bởi các phiên bản cập nhật phần mềm theo thời gian.
Với chủ đầu tư, đây là một tài sản dữ liệu đáng giá: khi dự án bàn giao, mô hình IFC chứa đầy đủ thuộc tính sẽ cung cấp dữ liệu nền cho công tác quản lý vận hành, với điều kiện dữ liệu được thiết lập chuẩn xác ngay từ khâu thiết kế chứ không phải xuất file vội vàng lúc bàn giao.
IFC là bản trao đổi thông tin, còn tệp định dạng gốc như .rvt của Revit là môi trường làm việc trực tiếp của kỹ sư; hai định dạng phục vụ hai mục đích khác nhau và không thay thế cho nhau.
>>> Xem thêm: Revit Đóng Vai Trò Gì Trong Các Dự Án Thiết Kế Nhà Cao Tầng?
Ngộ nhận phổ biến là xem file IFC như bản sao đầy đủ để mở ra hiệu chỉnh trực tiếp thay cho file gốc, dẫn tới mất kiểm soát cấu trúc dữ liệu mô hình.
Trao đổi dữ liệu qua IFC về cơ bản là quá trình một chiều theo mỗi lần xuất hồ sơ. Kỹ sư dựng hình và hiệu chỉnh cấu kiện trực tiếp trên tệp gốc (native file), sau đó xuất sang IFC để chia sẻ với các bên.
Khi phát sinh yêu cầu điều chỉnh, kỹ sư phải quay lại sửa trên file gốc rồi xuất lại bản IFC mới, chứ không chỉnh sửa trực tiếp trên tệp IFC. Vì vậy, định dạng IFC trong BIM phù hợp cho tham chiếu, phối hợp đa bộ môn và bàn giao, không phải môi trường thiết kế dựng hình.
Lượng dữ liệu thuộc tính mà một tệp IFC mang theo phụ thuộc vào thiết lập cấu hình xuất, được chuẩn hóa qua bộ quy tắc khung nhìn mô hình MVD (Model View Definition).
Có thể hình dung: Cấu hình Reference View phục vụ phối hợp tham chiếu hoặc Design Transfer View phục vụ truyền dữ liệu thuộc tính giữa các phần mềm.
Nếu kỹ sư thiết lập sai cấu hình hoặc ánh xạ thuộc tính không đầy đủ, một phần thông tin phi hình học sẽ bị thiếu khi tệp được mở ở phần mềm đối tác.
Đây là lý do phần mềm chỉ hỗ trợ xuất file tự động, còn việc thiết lập quy cách xuất đúng mục tiêu vẫn phải do kinh nghiệm của kỹ sư điều phối BIM đảm nhận.
IFC đã trải qua nhiều phiên bản qua các năm, và chọn đúng phiên bản tương thích với dự án quan trọng hơn việc chạy đua theo bản mới nhất. Được ứng dụng rộng rãi và ổn định nhất trong nhiều năm là IFC2x3, tiếp theo là bản cải tiến IFC4, và mới nhất là IFC4.3 đã được Tổ chức Chuẩn hóa Quốc tế ban hành thành tiêu chuẩn ISO 16739-1:2024.
Bảng dưới đây tóm tắt tiến trình phát triển các phiên bản định dạng tiêu chuẩn
| Phiên bản | Năm | Trạng thái ISO | Điểm chính |
|---|---|---|---|
| IFC2x3 | 2005-2006 | Được triển khai rộng rãi nhiều năm | Phổ biến cho phối hợp mô hình |
| IFC4 | 2013 | ISO 16739:2013 | Bao phủ đầy đủ các bộ môn nhà cửa |
| IFC4 ADD2 TC1 | 2018 | ISO 16739-1:2018 | Bản bổ sung, nay đã được thay thế |
| IFC4.3 (ADD2) | 2024 | ISO 16739-1:2024 | Thêm hạ tầng: đường bộ, đường sắt, cầu, hầm |
| IFC5 | Đang phát triển | Chưa phát hành | Tái cấu trúc kỹ thuật lớn |
Điểm cải tiến đáng chú ý ở IFC4.3 là mở rộng lược đồ dữ liệu sang công trình hạ tầng, thông qua các định nghĩa thực thể tuyến như IfcAlignment phục vụ đường bộ, đường sắt, cầu và hầm.
Tuy nhiên, với đa số dự án nhà cao tầng, việc chọn phiên bản xuất file nên căn cứ trên hai yếu tố thực tế: phần mềm của bên nhận đọc được định dạng nào, và mục tiêu sử dụng dữ liệu là gì.
Xuất file ở phiên bản quá mới trong khi phần mềm đối tác chưa hỗ trợ tốt sẽ gây lỗi dịch mã, nên bản mới nhất chưa chắc là lựa chọn phù hợp nhất cho dự án.
Với chủ đầu tư, việc ứng dụng chuẩn IFC trong BIM mang lại hai giá trị thực tế lớn nhất: quyền tự chủ dữ liệu, không lệ thuộc vào một nhà cung cấp phần mềm độc quyền, và một bộ cơ sở dữ liệu hoàn công có thể khai thác lâu dài trong suốt vòng đời công trình.
Đây là góc nhìn thương mại mà chủ đầu tư nên quan tâm trước tiên, thay vì chỉ tập trung vào các định nghĩa kỹ thuật của định dạng file.
Nhờ đặc tính dữ liệu mở, chủ đầu tư chủ động thay đổi đơn vị tư vấn thiết kế hoặc nền tảng phần mềm quản lý vận hành (FM) mà không sợ mất dữ liệu mô hình gốc, tránh rủi ro bị khóa cứng vào hệ sinh thái của một hãng phần mềm duy nhất.
Khi công trình đi vào khai thác, bộ dữ liệu thuộc tính này cung cấp thông tin nền cho quản lý tài sản, kế hoạch bảo trì thiết bị cơ điện và cải tạo nâng cấp về sau.
Tuy nhiên, để những giá trị này phát huy, mô hình phải được dựng chuẩn mực và xuất IFC đúng quy cách ngay từ khâu thiết kế, chứ không phải chỉ là xuất một tệp .ifc cho có lúc bàn giao.
Đây là lý do khâu phối hợp thiết kế liên ngành cần một đơn vị có năng lực kiểm soát dữ liệu số ngay từ bước đầu.
Trong vai trò tổng thầu thiết kế công trình cao tầng, Song Anh tổ chức phối hợp đồng thời ba bộ môn kiến trúc, kết cấu, cơ điện MEP và kiểm soát chất lượng hồ sơ QA/QC, song song với việc xuất IFC để phục vụ trao đổi dữ liệu liên ngành và bàn giao cho chủ đầu tư.
Thiết kế chính xác ngay từ đầu giúp chủ đầu tư kiểm soát chi phí, hạn chế rủi ro thi công, giảm phát sinh và hỗ trợ vận hành lâu dài.
Nếu chủ đầu tư đang cần tư vấn thiết kế hoặc triển khai BIM cho công trình cao tầng hãy liên hệ ngay hotline Song Anh để cùng trao đổi phương án thiết kế phù hợp và tối ưu nhát cho dự án ngay hôm nay.
Không. Tệp Revit (.rvt) là môi trường làm việc để dựng và hiệu chỉnh cấu kiện, còn IFC dùng để trao đổi dữ liệu liên ngành và bàn giao sản phẩm. Hai định dạng bổ trợ cho nhau trong quy trình BIM.
Tùy năng lực đọc của phần mềm bên nhận và mục tiêu phối hợp. IFC2x3 vẫn được dùng rộng rãi cho kiểm tra va chạm, IFC4 phù hợp cho dự án dân dụng thông dụng, còn IFC4.3 là bản mới nhất theo ISO 16739-1:2024. Nên thống nhất phiên bản với bên nhận trước khi triển khai.
IFC chủ yếu dùng để đọc, phối hợp và tham chiếu. Mọi thay đổi thiết kế phải thực hiện trên file gốc (native file) rồi xuất lại IFC, không chỉnh sửa trực tiếp trên tệp IFC trao đổi.
Không nhất thiết. Nhờ đặc tính mở, hiện có nhiều ứng dụng đọc file (IFC viewer) miễn phí cho phép mở, kiểm tra thuộc tính và xem mô hình 3D mà không cần mua bản quyền phần mềm thiết kế.
——————————————
CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG SONG ANH (SA)
.png)
Toà nhà Gia Định - 566 Quốc Lộ 13, Phường Hiệp Bình, (Thủ Đức) TP.HCM
Hotline: 0962 860 220
.png)
Email: songanh.cm1@gmail.com
.png)
Website: sa-corp.vn
